Sosyal medyada odalara kayıtlı olmayan işverenlere kayıt olma zorunluluğu yazılarının gönderildiği yazılıyordu. Türkiye’de iş kuran her esnafın ve tacirin karşısına çıkan ilk zorunluluklardan biri oda kaydıdır.
Yasal çerçevesi çizilmiş, yıllardır süregelen bu sistem, teoride mesleklerin düzenlenmesi ve temsil edilmesi amacıyla oluşturulmuşlardır. Ancak sahadaki gerçekler, bu yapının ciddi şekilde sorgulanmasını gerektiriyor.
Bugün birçok işveren ve meslek grubu için oda üyeliği, ne rehberlik, ne çözüm, ne de katma değer anlamına geliyor. Aksine, işletmenin, meslek sahibinin daha ilk gününden itibaren karşısına çıkan bir maliyet kalemi olarak görülmektedir.
Kayıt ücretleri, yıllık aidatlar ve çeşitli kesintiler… Peki, karşılığında ne var? Bu soruya net ve tatmin edici bir cevap verebilen var mıdır? Gerçekten merak ediyorum.
Oda sisteminin savunucuları, üyelerine eğitimler, temsil gücü ve sektörel destekler sunduklarını ifade ederler. Ancak küçük ve orta ölçekli işletmelere baktığımızda bu hizmetlere büyük ölçüde ya ulaşmadıklarını ya da hissedilmediklerini görüyoruz.
İşveren ve meslek için gerçek olan şudur. Kapısını çalan, sorununu çözen, kriz anında yanında olan bir oda yapısını görmektir.
Aslında üyelerine çeşitli hizmetler yapmak adına kanuni olarak bir güçleri yoktur. Yasalar ile bu hak tanınmıştır. Sadece genelde yapılan tek şey aidat toplamak üye kayıt ücreti almaktır.
Dahası, zorunlu üyelik anlayışı rekabeti ve kaliteyi de ortadan kaldırmaktadır. Bir kuruma üye olmak mecburiyse, o kurumun kendini geliştirme zorunluluğu da ortadan kalkar bence.
Hizmet üretmeyen ama aidat toplamaya devam eden bir yapı, zamanla hantallaşır ve asli amacından uzaklaşır. İşte bugün birçok meslek ve işveren odasının karşı karşıya olduğu durum tam olarak budur.
Oysa olması gereken çok daha basittir. İsteğe bağlı üyelik olmalıdır.
Tıpkı dernekler gibi… Eğer odalar gerçekten fayda üretiyorlarsa zaten gönüllü olarak herkes kapılarını çalar.
Hizmet kalitesi yüksek olan ayakta kalır, diğerleri ya dönüşür ya da sistemin dışına çıkar. Bu yaklaşım hem gereksiz mali yükten kurtarır hem de odaları gerçek anlamda hizmet üretmeye zorlar.
Unutulmamalıdır ki işletmeler zaten vergi, sigorta, enerji ve finansman yükü altında zar zor ayakta kalmaya çalışmaktadırlar. Bu kadar ağır bir maliyet yapısı içerisinde, karşılığı hissedilmeyen zorunlu aidatlar iş dünyasında ciddi bir rahatsızlık oluşturmaktadır.
Özellikle küçük esnaf için bu tür kalemler “küçük” değil, doğrudan hayatta kalma meselesidir.
Sonuç olarak, oda üyeliği sistemi yeniden düşünülmelidir. Zorunluluk yerine gönüllülük, aidat yerine hizmet, bürokrasi yerine çözüm odaklı yaklaşım hâkim olmalıdır.
Aksi halde bu yapı, temsil ettiği kesimin yükü olmaya devam edecektir.
Odalar, kendisinden alan değil, ona değer katan kurumlar haline gelmeli bunun yasal alt yapısı oluşturulmalıdır. Çünkü gerçekten de bu anlamda yasal olarak ellerinden herhangi bir şey gelmemektedir.
