Bir milletin kaderi çoğu zaman dışarıdan değil, içeriden yazılır. Ve o kaderi belirleyen şey, tanklar, toplar ya da ekonomik krizler değil, o toplumun insan kalitesidir.
Eğer bir ülkede eğitimli kesim siyasetten bilinçli şekilde uzak duruyorsa, orada boşluğu mutlaka başka birileri doldurur. Nitelikli insanların çekildiği alan, vasatın ve çıkar odaklı yapıların doğal yaşam alanına dönüşür.
Liderlik makamı, milletin pusulasıdır. Eğer liderler eşit ve adil hareket etmiyorlar ise, artık yön tayini içeriden değil dışarıdan yapılır hale gelir. Bu da bağımsızlık kavramını sadece bir söylem haline getirir. Siyasetçilerin itibar görmediği bir düzende ise devlet, milletin değil, menfaat gruplarının yönetim aracına dönüşür.
Toplumun geniş kesimlerinin cahil bırakılması ya da bilinçten uzak tutulması ise bu düzenin en kritik sigortasıdır. Çünkü sorgulamayan kitleler, en kolay yönlendirilen kitlelerdir.
Eğitim sadece diploma üretmek değil, akıl ve karakter inşa etmektir. Bu yapılmadığında ortaya çıkan şey kalabalık olur, millet değil.
Sanatçıların popülist ve korkak olması da ayrı bir kırılmadır. Sanat; toplumun vicdanıdır. Eğer bu vicdan susuyorsa ya da sadece alkış almak için konuşuyorsa, gerçekler karanlıkta kalır.
Entelektüellerin yokluğu ise düşünce üretiminin durduğu anlamına gelir. Düşünmeyen toplumlar, başkalarının ürettiği fikirlerin tüketicisi olmaktan öteye geçemezler.
Zenginlerin sadece kendi yolunda olması, yani ülkenin genel gidişatına karşı sorumluluk hissetmemesi, ekonomik gücün toplumsal faydaya dönüşmemesi demektir. Köklü ailelerin uzlaşmacı ama pasif bir tutum içinde olması da bu çöküşü hızlandırır.
Çünkü tarih boyunca bu tür aileler, kriz anlarında denge unsuru olmuştur.
Eğer onlar da sessizliğe bürünürse, sistem tamamen savrulmaya başlar.
En tehlikeli alanlardan biri ise dinin temsilidir.
Din adamlarının gayrı milli bir çizgide olması, toplumun en hassas damarının dış etkilerle yönlendirilmesi anlamına gelir. Bu durum sadece inanç sistemini değil, aynı zamanda milli kimliği de aşındırmaktadır.
Bütün bu unsurlar bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo nettir. İçten çürüyen bir yapı. Böyle bir toplum dış müdahaleye gerek kalmadan zayıflar, yönünü kaybeder ve zamanla kendi içinde çözülür.
Ancak bu bir kader değildir. Çünkü aynı toplum, eğitimlisinin sorumluluk aldığı, sanatçısının cesur olduğu, siyasetçisinin hesap verdiği ve halkının bilinçli olduğu bir yapıya da dönüşebilir. Sorun sistemde değil, o sistemi ayakta tutan insan profilindedir.
Bir milletin en büyük gücü ne ordusudur ne ekonomisi… En büyük gücü, doğru yerde duran, sorumluluk alan ve bedel ödemekten kaçmayan insanlarıdır.
Eğer bu insanlar çoğalırsa, en karanlık tablo bile değişir. Aksi halde en parlak görünen yapı bile içten içe çürümeye mahkûmdur.
